Mijn vorige post hierover kent toch een beetje succes (als je op Google ‘oplossingen broeikaseffect’ ingeeft staat hij op de eerste of tweede pagina, en dat is te zien aan het aantal bezoekers), dus besloot ik om nog maar eens iets over het klimaat te schrijven.

Een aantal weken geleden organiseerde het Leuvense centrum voor Wetenschap, Techniek en Ethiek een uitstekend debat over biobrandstoffen. Tegenwoordig een hot topic, en dat was er ook aan te zien. Stampvol zat het, met vooral studenten en landbouwers. Heel diverse meningen kwamen aan bod, zowel uit het panel als uit het publiek. De presentaties van de panelleden kan je hier vinden.

Mijn mening over die biobrandstoffen is door het debat ook behoorlijk wat veranderd, of liever, scherper gesteld. Wat ik zelf erover denk is ongeveer dit:

• De link tussen biobrandstoffen en de gestegen voedselprijzen wordt veel te gemakkelijk gelegd. Er zijn talloze andere oorzaken die, naast biobrandstoffen, meespelen. Ik denk vooral aan de toenemende welvaart – en daardoor vleesconsumptie – van bijvoorbeeld de Chinezen. Meer onderzoek zou hier nuttig kunnen zijn.
• We moeten heel voorzichtig zijn met waar en hoe, vooral eerste generatie, biobrandstoffen geteeld worden. Regenwoud of andere natuurgebieden opofferen kan en mag niet. Nochtans is dat wel wat er gebeurt in Brazilië, India en Maleisië. Het probleem is dat er geen directe economische waarde zit in regenwoud of savanne, en ook al zijn de opbrengsten van gewassen geteeld op vroegere wouden miniem, er zijn opbrengsten. Zolang dit niet opgelost is, is het inderdaad immoreel om biobrandstoffen van de eerste generatie te gebruiken laat staan te promoten.



• Daartegenover staat het positief effect op de landbouw op andere, meer geschikte plaatsen. In ontwikkelingslanden kan het telen van biobrandstoffen eindelijk een minder negatieve handelsbalans teweeg brengen. Tegelijk kunnen biobrandstoffen de plaatselijke landbouw een broodnodige boost geven om verdere verstedelijking en het vormen van sloppenwijken tegen te gaan.
• NGO’s allerhande hebben niet zonder reden jarenlang gepleit voor hogere prijzen voor voedsel op de wereldmarkt. De huidige situatie kan dan ook een kans bieden aan lokale boeren om niet langer verlieslatend te zijn. Het probleem van de verhoogde voedselprijzen ligt voornamelijk bij de distributeurs. Landbouwers, hier en in het Zuiden, zien bijzonder weinig van de prijsstijgingen, behalve wanneer ze zelf voedsel moeten aankopen.
• Tweede generatie biobrandstoffen zijn eigenlijk veel beter op quasi alle vlakken, en gebruiken over het algemeen geen grond die voor voedsel kan bedoeld zijn. Daardoor vallen zowel de enkele voordelen als de talrijke nadelen van de eerste generatie weg.
• De invloed van biobrandstoffen op het broeikaseffect is misschien minimaal, maar elke druppel fossiele olie die zomaar opgebrand wordt om een paar kilometer verder te rijden is er een te veel. We hebben die olie nodig om kunststoffen en zo van te maken, en natuurlijk is er het gevaar van een ingrijpende klimaatsverandering.

Voor de allereerste Blog Action Day van vandaag 15 oktober gaan we op zoek naar oplossingen. Oplossingen voor de Nobelprijswinnende ongemakkelijke waarheid. Dat er iets moet gebeuren is duidelijk. Wat is de vraag.

Op het eerste, en misschien ook wel op het tweede zicht lijkt de strijd al gestreden. De poolkappen smelten steeds sneller en de permafrost ontdooit. Zo wordt er minder licht weerkaatst en komt er meer methaan in de atmosfeer terecht, wat het broeikaseffect enkel versnelt in de richting van het ‘tipping point‘. Eens voorbij dat punt is een ernstige klimaatsverandering niet te stoppen. Zijn we er al gepasseerd? Sommigen denken van wel. De meeste wetenschappers geloven van niet, maar lang zal het niet meer duren.

Talloze oplossingen werden en worden gesuggereerd. De meesten komen tegenwoordig echter neer op drie grote principes, drie ‘keuzes’ die de mensheid kan maken, zeg maar. Of op combinaties hiervan. Ze noemen ecologisme, environmentalisme en ruimte-industrialisatie.

• Ecologisme legt de nadruk op een grote socio-economische hervorming van de maatschappij, een overschakelen naar een post-industrieel, duurzaam tijdperk. Mij lijkt dit een illusie, simpelweg omdat enkele visionairen in het Westen niet de kracht, het recht of de middelen hebben om de opkomende industrielanden dezelfde weg te laten bewandelen, binnen een redelijke tijdsperiode. Meer nog, als we bij ons tot een ecologische samenleving evolueren, worden we gewoon weggeconcurreerd door het kapitalisme, dat we zelf op de rails hebben gezet.Ik zeg niet dat er geen elementen uit dit ecologisme zijn die dringend onze aandacht verdienen. Enkele eenvoudige ingrepen binnen onze huidige samenleving kunnen al een groot verschil maken qua energieverbruik. Ik denk maar aan isolatie, aan zonnepanelen, aan verlichting.
• Environmentalisme, daarentegen, focust op het behoud en herstel van de bestaande natuurlijke rijkdommen, binnen het huidige systeem. Dit lijkt mij onontbeerlijk om het ecosysteem Aarde enigzinds draaiende te houden.

  

• Wat volgens mij een van de enige echte oplossingen biedt, is de technologie. Daarmee wil ik niet zeggen dat we met zijn allen maar evenveel moeten blijven uitstoten, maar wel dat, als we echt een klimaatsverandering voorkomen, ingrijpendere maatregelen nodig zullen zijn. Voorkomen is zeker beter dan genezen, maar een medicijn voorhanden hebben is ook wel handig. Ik denk maar aan de projecten om CO2 uit de lucht te halen – Virgin schreef hier onlangs een wedstrijd voor uit met een prijs van 25 miljoen dollar – aan zonnepanelen in de ruimte of aan een fusiereactor. Nog ambitieuzere projecten spreken over ruimte-industrialisatie. Industrie en afvalverwerking op de Maan bijvoorbeeld. Zal het ooit mogelijk zijn? De vraag zou misschien eerder moeten zijn of het mogelijk is voor Bangladesh overstroomt.

Dit alles is natuurlijk koffiedik kijken, maar dat is het klimaatprobleem ook. Als we het willen voorkomen, zullen we een berekende gok moeten maken over hoeveel van elke oplossing nodig zal zijn. Of iets helemaal nieuw uitvinden. Dat kan ook natuurlijk.

Voornaamste bron: The Daily Galaxy

Net nog in het laatavondjournaal: het ijs op de Noordpool is dunner dan ooit. Minder dan vier miljoen kilometer is er nog wit. Nu al is het record van 2005 gebroken, met nog een maand te gaan tot de traditionele dunste periode in september. Aan het huidige tempo is alles weg tegen 2040. Wie had er het ook niet gedacht. Met al dat water in de lucht tegenwoordig…

Wat betekent dat? Vooral dat er niet direct beterschap in zicht is. IJs weerkaatst het grootste deel van het invallende zonlicht. Vloeibaar water doet dat niet. Meer zonlicht dat binnen de atmosfeer blijft dus, met een stijgende temperatuur en nog sneller smelten tot gevolg.

Maar natuurlijk komt er zo een enorme oppervlakte vrij, waaronder dan nog eens grote hoeveelheden aardgas en andere fossiele brandstoffen opgeslagen zijn. Een goudmijntje zeg maar, voor de landen die het gebied succesvol kunnen claimen. En natuurlijk zijn er wel wat kandidaten. Canada, de VS (met zijn staat Alaska), Rusland, Denemarken (met zijn grondgebied Groenland) en Noorwegen (met Spitsbergen) op kop. De race is al begonnen.

Denk maar aan het Russische titanium vlaggetje, heel subtiel (sommigen zouden het ostentatief of zelfs agressief durven noemen) op de bodem geplaatst. Of aan de ‘onderzoeksmissie’ van Canada, natuurlijk op de eerste plaats om objectief onderzoek te verrichten naar de tektoniek van het gebied (lees: om toch al maar een aardgasrijk stukje te claimen voor iemand anders er mee wegloopt). Uiteindelijk zal er ooit wel een internationale conferentie komen die het Noordpoolgebied ‘eerlijk’ opdeelt en de vijf landen, de een al meer tevreden dan de ander, de weg vrijmaakt voor de ontginning van de natuurlijke rijkdommen.

Ironie, tragische ironie voor onze planeet en zijn inwoners. Wat zullen we doen als wereldwijd het klimaat door elkaar slaat, als de gletsjers weg zijn en het zeeniveau eerst en vooral de derde wereld treft? De ruimte in, naar de Maan en naar Mars? Niet voor meteen en, vooral, niet voor iedereen. Deze aardkloot is ons verleden, ons heden en hoogstwaarschijnlijk ook onze toekomst.

Wat doe je eraan? Zonder al teveel de Al Gore-profeet uit te hangen: het is maar als iedereen inspanningen doet dat er iets kan veranderen. Of misschien juist minder veranderen als het over het klimaat gaat. Het begint met enkele druppels op een steeds hetere plaat. Hopelijk eindigt het daarmee niet.

Mijn inspanning voor vandaag: zo meteen alle elektrische apparatuur en lichten doven. En mij niet al te veel zorgen maken. Wie weet helpt dat ook.